Cyrk Astleya
Bogdan Danowicz oraz Rupert Croft-Cooke i Peter Cotes ,autorzy książek na temat historii cyrku, które są dla mnie źródłem materiałów do tej części pracy, są zgodni, że pierwszym twórcą cyrku nowożytnego był Filip Astley. W roku 1768 po odejściu z wojska zgromadził grupę wyborowych jeźdźców i wynajął w londyńskiej dzielnicy Lambert plac do ćwiczeń. W roku 1770 po uzyskaniu licencji królewskiej Astley postawił namiot z płótna żaglowego. Dwa lata później założył szkołę jeździecką Riding School, w której oprócz lekcji były prezentowane pokazy sztuki jeździeckiej. Repertuar składał się z pokazów ćwiczeń wojskowo-sportowych przeplatanych akrobatyką na koniu. Między pokazami dla urozmaicenia przedstawienia prezentowane były występy linoskoczków, atletów, klownów, akrobatów .
Filip Astey był utalentowanym jeźdźcem . Występował on zawsze ubrany w mundur dragona królewskiej kawalerii na swoim ulubionym koniu białym Gibraltarze. Do popisów Asteya należały skoki na koniu przez płonące obręcze, stanie na głowie na koniu biegnącym galopem. Prezentował też przed publicznością umiejętność zapanowania nad dwoma, trzema, a nawet czterema biegnącymi w galopie końmi stojąc jedną nogą na siodle a drugą trzymając na karku konia i jednocześnie wymachując płaszczem.
Gdy w roku 1782 Astley ponownie uzyskał licencję królewską nazwał swój cyrk Astley’s Royal Amphitheatre of Arts.
W 1794 wybuchł pożar, który zniszczył oparty na drewnianej konstrukcji cyrk. Rok później cyrk został odbudowany. W 1803 ponownie cyrk został spalony i znów po roku odbudowany, ale tym razem użyto jako materiału budowlanego kamienia.
W programie cyrku Astleya prezentowane były prawie wszystkie znane dziś specjalności cyrkowe: woltyżerka, tresura koni, taniec na linie, skoki akrobatyczne, ekwilibrystyka i pantomima. W tym cyrku w roku 1793 zaprezentowana została postać ,,wojskowego krawcy”, który prezentował typ jeźdźcy komicznego- udając, że nie potrafi jeździć na koniu, wsiadając na niego tył na przód itp. Ulubienicą widowni była piękna amazonka- Angelica Chiarini.
W roku 1782 na przedmieściach Paryża powstał drugi stały cyrk Astleya nazwany Amphitheatre Anglais du Faubourg du Temple. Cyrk ten miał 64 stopy średnicy i oświetlało go dwa tysiące lamp. W roku 1782 na przedmieściach Paryża powstał drugi stały cyrk Astleya nazwany Amphitheatre Anglais du Faubourg du Temple. Paryski amfiteatr Astleya architektonicznie przedstawiał prototyp cyrku współczesnego. Cyrk ten miał 64 stopy średnicy i oświetlało go dwa tysiące lamp. Według opisów kronikarzy loże były kolorowo ozdobione, a za nimi znajdowało się kilka rzędów ławek. Pośrodku była scena przeznaczona do pokazów linoskoczków, atletów, klownów. Orkiestra umieszczona była nad maneżem. Średnica maneżu miała 42 stopy długości, czyli, również jak to się spotyka dziś 13 m. Wynika to z doświadczeń Astleya, który trenując jazdę stania na głowie na koniu zauważył, że siła odśrodkowa pomagała mu najdłużej zachować tę pozycję na maneżu o właśnie takich rozmiarach. Podłoga areny pokryta była spulchnioną ziemią i trocinami.
Przedstawienia Asteya dopasowane były do wymagań różnej publiczności – od arystokracji, poprzez zamożne mieszczaństwo do zwykłych mieszkańców Londynu lub Paryża, dlatego repertuar był bardzo szeroki i zawierał w sobie elitarną sztukę jazdy na koniach jak i pokazy kuglarzy z bud jarmarcznych.
Philip Astley umarł w roku 1814 w Paryżu i został pochowany na cmentarzu Pere-Lachaise. Pozostawił po sobie podręcznik jazdy konnej wydany w roku 1802.
Po śmierci Astleya londyński amfiteatr przejął Andrew Ducrow ( ur. w 1793). Już w wieku 15 lat występował na arenie jako jeździec i linoskoczek. Był też świetnym mimem inscenizując zabawne pantomimy. Połączył woltyżerkę z aktorskimi pokazami poprzez wprowadzenie tzw. póz plastycznych. W słynnej scenie metamorfoz aż cztery razy zmieniał kostium nie schodząc przy tym z konia. Duncrow przemieniał się w postacie takie jak rzymski gladiator, strzelec tyrolski, bohater romantyczny, rycerz średniowieczny, pielgrzym, młody wieśniak, klown czy arlekin. Za czasów Duncrowa akrobatyka na koniu od wojskowej sztywności, dyscypliny i szorstkości reprezentowanej przez Astleya ewoluowała w stronę miękkości, płynności i powabności ruchów.
W latach 1821-1841 amfiteatr zyskał pod dyrekcją Ducrowa największą sławę. Personel amfiteatru liczył 150 osób. W roku 1838 odbył się w amfiteatrze konkurs skoków, w którym brali udział klown-skoczek Prince i amerykański gimnastyk North. Po dwunastu dniach ogłoszono wynik konkursu, w którym wygrał North.
W 1841 po raz kolejny wybuchł pożar wywołany ogniem salw z dział użytych do przedstawienia ,,Wojny Cromwella”. Rok po tym wydarzeniu Durcow umarł, a jego następcą został woltyżer Batty, który odbudował cyrk w 1843. Po śmierci Battego i odejściu jego następcy, Williama Cooke’a cyrk przekształcił się w teatr.
Jest to fragment pracy pt. „Sztuka cyrkowa – sztuka ludzkich możliwości”.
Autor opracowania: Agni (Stokrotka) .