Berlin bardzo szybko rozwijał się jako przykładowe miasto kapitalistyczne i przyciągał ludzi z całego świata nie tylko jako centrum handlu, lecz również jako centrum coraz bardziej wyszukanej rozrywki. Nic dziwnego więc,, że do Berlina zaczęli przyjeżdżać najlepsi dyrektorzy cyrkowi ze swoimi grupami.
Jako punkt zwrotny w historii cyrku tego miasta można uważać pojawienie się cyrku Baptiste’a Loisseta. Cyrk ten prezentował właściwą stylowi francuskiemu elegancje i estetykę menażu.
Następnie w 1842 w Berlinie rozpoczął gościnne występy Eduard Wollschlager wyróżniający niewykwintną elegancją popisów, opartą na francuskich, sprawdzonych już wzorach.
Jesienią tego samego roku po wielkich sukcesach w Wiedniu przyjechały połączone trupy Cuzenta i Lejarsa. Spółka ta zbudowała drewniany cyrk ,,Cirque de Paris”, którego najwiekszą gwiazdą była amazonka Pauline Cuzent.
Wkrótce po tym wydarzeniu rozpętała się ,,wojna cyrkowa” spowodowana konfliktem pomiędzy Wollschlagerem a połączona grupą Cuzenta i Lejarsa. Kłótnia narosła do granic możliwości. Wollschlager w swoich zwolennikach rozpalał uczucia nacjonalistyczne- na obnoszonych manifestacyjnie chorągwiach widniały hasła patriotyczne, a cyrk zmienił nazwę na Pruski Cyrk. Zawiązał się też komitet obrony cyrku.
Następna ,,wojna cyrkowa” rozpętała się pomiędzy cyrkami Renza i Loisa Dejana. W 1850 do Berlina zawitała grupa pod dyrekcja Dejana, który wzorując się stylem francuskim wybudował bardzo elegancki i przytulny cyrk na Friedrichstrasse. Między zespołami Renza i Dejana rozgorzała zacięta walka, która podzieliła Berlin na dwie części ,,Hie Renz”, ,,Hie Deja”- tak brzmiały zawołania bojowe zwalczających się stron. Starcie to wygrał Renz, natomiast cyrk Dejana zaczął świecić pustkami. Dyrektor próbując ratować cyrk obniżył o połowę ceny biletów, aby tylko przyciągnąć publiczność, ale ten zabieg okazał się bezskuteczny i w związku z tym opuścił on Berlin.
Od czasu wyjazdu Dejana żaden cyrk francuski nie odważył się już przyjechać do Berlina. Odwiedzały to miasto inne cyrki, jak np. cyrk włoski Cinisellego, hiszpański Guerry, angielski Stokisa lub amerykański Myersa.
Jest to fragment pracy pt. „Sztuka cyrkowa – sztuka ludzkich możliwości”.
Autor opracowania: Agni (Stokrotka) .